(1) मरीचि के पुत्र कश्यप प्रजापति थे। ब्रह्मदेव की दाहिनी हाथ की बोटे की नली से दक्ष नाम का पुरुष और बाएँ हाथ की बोटे की नली से धरनी नाम की स्त्री जन्मीं। उन दोनों से एक हज़ार-हज़ार महा ऋषि जन्मे। (2) ब्रह्मा के मानस पुत्रों में दूसरे स्थान पर रहने वाले अंगिरस्‍ु को उद्दध्य, बृहस्पति और संवर्त जैसे पुत्र हुए। बृहस्पति देवताओं के आचार्य बने। (3) मैत्रि (अत्रि) नामक मानस पुत्र से अनेक महा मुनि जन्मे। (4) पुलस्त्य नामक ब्रह्मा के मानस पुत्र से राक्षसों का जन्म हुआ। (5) पुलह नामक मानस पुत्र से किन्नर और किमपुरुष वर्ग उत्पन्न हुए। (6) क्रतू नामक मानस पुत्र से पक्षियों की जाति उत्पन्न हुई।

॥ श्रीः ॥
3.187. अध्यायः 187
Mahabharata - Vana Parva - Chapter Topics
मार्कण्डेयेन युधिष्ठिरादीन्प्रति मृतस्य पुनरुज्जीवनशक्त्यादिरूपब्राह्मणमाहात्म्यकथनम् ॥ 1 ॥
Mahabharata - Vana Parva - Chapter Text

वैशम्पायन उवाच। 3-187-0x(2369)(23118)
मार्कण्डेयं महात्मानमूचुः पाण्डुसुतास्तदा।
माहात्म्यं द्विजमुख्यानां श्रोतुमिच्छाम कथ्यताम् ॥ 3-187-1(23119)
एवमुक्तः स भगवान्मार्कण्डेयो महातपाः।
उवाच सुमहातेजाः सर्वशास्त्रविशारदः ॥ 3-187-2(23120)
हेहयानां कुलकरो राजा परपुरंजयः।
कुमारो रूपसंपननो मृगयां व्यचरद्बली ॥ 3-187-3(23121)
चरमाणस्तु सोऽरण्ये तृणवीरुत्समावृते।
कृष्णाजिनोत्तरासङ्गं ददर्श मुनिमन्तिके ॥ 3-187-4(23122)
स तेन हिंसितोऽरण्ये मन्यमानेन वै मृगम्।
व्यथितः कर्म तत्कृत्वा शोकोपहतचेतनः ॥ 3-187-5(23123)
जगाम हेहयानां वै सकाशं प्रथितात्मनाम्।
राज्ञां राजीवनेत्रोसौ कुमारः पृथिवीपते ॥ 3-187-6(23124)
तेषां च तद्यथावृत्तं कथयामास वै तदा।
`स कुमारो महीपालो हेहयानां महीभृताम्' ॥ 3-187-7(23125)
तं चापि हिंसितं तात मुनिं मूलफलाशिनम्।
श्रुत्वा दृष्ट्वा च ते तत्र बभूवुर्दीनमानसाः ॥ 3-187-8(23126)
कस्यायमिति ते सर्वे मार्गमाणास्ततस्ततः।
जग्मुश्चारिष्टनाम्नोऽथ तार्क्ष्यस्याश्रममञ्जसा ॥ 3-187-9(23127)
तेऽभिवाद्य महात्मानं तं मुनिं संशितव्रतम्।
तस्थुः सर्वे स तु मुनिस्तेषां पूजामथाहरत् ॥ 3-187-10(23128)
ते तमूचुर्महात्मानं न वयं सक्रियां मुने।
त्वत्तोऽर्हाः कर्मदोषेण ब्राह्मणो हिंसितो हि नः ॥ 3-187-11(23129)
तानब्रवीत्स विप्रर्षिः कथं वो ब्राह्मणो हतः।
क्व चासौ ब्रूत सहिताः पश्यध्वं मे रतपोबलम् ॥ 3-187-12(23130)
ते तु तत्सर्वमखिलमाख्यायास्मै यथातथम्।
नापश्यंस्तमृषिं तत्र गतासुं ते समागताः ॥ 3-187-13(23131)
अन्वेषमाणाः सव्रीडाः सुप्तवद्गतमानसाः।
तानब्रवीत्तत्रमुनिस्तार्क्ष्यः परपुरंजयः ॥ 3-187-14(23132)
स्यादयं ब्राह्मणः सोऽथयुष्माभिर्यो विनाशितः।
पुत्रो ह्ययं मम नृपास्तपोबलसमन्वितः ॥ 3-187-15(23133)
ते च दृष्ट्वैव तमृषिं विस्मयं परमं गताः।
महदाश्चर्यमिति वै ते ब्रुवाणा महीपते ॥ 3-187-16(23134)
मृतो ह्ययमितो दृष्टः कथं जीवितमाप्तवान्।
किमेतत्तपसो वीर्यं येनायं जीवितः पुनः।
श्रोतुमिच्छामहे विप्र यदि श्रोतव्यमित्युत ॥ 3-187-17(23135)
स तानुवाच नास्माकं मृत्युः प्रभवते नृपाः।
कारणं च प्रवक्ष्यामि हेतुयोगं समासतः।
`मृत्युः प्रभवते येन नास्माकं नृपसत्तमाः ॥ 3-187-18(23136)
शुद्धाचारादनलसाः साध्योपासनतत्पराः।
शुद्धान्नाः शुद्धसदना ब्रह्मचर्यव्रतान्विताः' ॥ 3-187-19(23137)
सत्यमेवाभिजानीमो नानृते कुर्महे मनः।
स्वधर्ममनुतिष्ठामस्तस्मान्मृत्युभयं न नः ॥ 3-187-20(23138)
यद्ब्राह्मणानां कुशलं तदेषां कथयामहे।
तेषां हि चरितं ब्रूमस्तस्मान्मृत्युभयं न नः ॥ 3-187-21(23139)
अतिथीनन्नपानेन भृत्यानत्यशनेन च।
संभोज्य शेषमश्नीमस्तस्मान्मृत्युभयं न नः ॥ 3-187-22(23140)
क्षान्ता दान्ताः क्षमाशीलास्तीर्थदानपरायणाः।
पुण्यदेशनिवासाच्च तस्मान्मृत्युभयं न नः।
तेजस्विदेशवासाच्च तस्मान्मृत्युभयं न नः ॥ 3-187-23(23141)
एतद्वै लेशमात्रं वः समाख्यातं विमत्सराः।
गच्छध्वं सहिताः सर्वे न पापाद्भयमस्ति वः ॥ 3-187-24(23142)
एवमस्त्विति ते सर्वे प्रतिपूज्य महामुनिम्।
स्वदेशमगमन्हृष्टा राजानो भरतर्षभ ॥ 3-187-25(23143)

इति श्रीमन्महाभारते अरण्यपर्वणि मार्कण्डेयसमास्यापर्वणि सप्ताशीत्यधिकशततमोऽध्यायः ॥ 187 ॥

Mahabharata - Vana Parva - Chapter Footnotes
3-187-4 उत्तरासङ्गः प्रावरणम् ॥ 3-187-9 जग्मुश्चारिष्टनेम्नोऽथ इति झ. पाठः। अरिष्टनेमिशब्द इकारान्तोऽप्यत्र मन्नन्तोऽपि ज्ञेयः ॥ 3-187-14 तार्क्ष्यः तृक्षस्य कश्यपस्यापत्यम् ॥ 3-187-21 नैषां दुश्चरितं ब्रूमः इति झ. पाठः ॥ 3-187-23 तेजस्विनां योगसिद्धानां देशः सामीप्यम्। तत्सङ्गादित्यर्थः ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.